Món chay cho mùa ăn tương

 các món chay cho mùa ăn tương (mùa ăn chay theo Phật giáo, thường rơi vào tháng 7 âm lịch – Vu Lan, hoặc các tháng ăn chay trường, tháng ăn chay kỳ, rằm tháng giêng, rằm tháng bảy…). Mùa ăn tương là thời gian nhiều gia đình Việt Nam ăn chay để cầu siêu, báo hiếu, tích đức, thanh tịnh thân tâm, nên thực đơn cần nhẹ nhàng, thanh đạm, giàu dinh dưỡng, dễ tiêu hóa, đồng thời vẫn ngon miệng, đa dạng và đẹp mắt.

Giới thiệu

Mùa ăn tương (hay còn gọi là mùa ăn chay, mùa Vu Lan) là khoảng thời gian đặc biệt trong đời sống tâm linh của người Việt theo Phật giáo. Nhiều gia đình ăn chay trường (cả năm), ăn chay kỳ (mùng 1, rằm, hoặc 10 ngày/tháng), hoặc ăn chay tập trung trong tháng 7 âm lịch để cầu siêu cho cha mẹ, tổ tiên, chúng sinh. Thực đơn chay mùa này thường mang tính chất:

• Thanh tịnh, nhẹ nhàng, tránh sát sinh, giảm nghiệp chướng.
• Giàu rau củ, nấm, đậu hũ, ngũ cốc để bổ sung protein thực vật và vitamin.
• Không quá dầu mỡ, không quá cay nóng (tránh kích thích tham sân si).
• Đa dạng màu sắc (xanh, vàng, trắng, đỏ từ cà chua, cà rốt) để mâm cơm đẹp mắt, tạo cảm giác vui tươi.
• Dễ chuẩn bị, giữ được độ tươi ngon khi ăn dần trong ngày (nhiều người ăn chay cả ngày, chỉ một bữa chính).

Mùa ăn tương không có nghĩa là ăn nhạt nhẽo. Với các nguyên liệu chay phong phú (nấm, đậu hũ, măng, khoai môn, rau củ hữu cơ…), bạn hoàn toàn có thể làm được những món chay đậm đà, thơm ngon, thậm chí “ngon hơn cả mặn”. Bài viết sẽ giới thiệu 8–10 món chay phổ biến, dễ làm, phù hợp cho bữa ăn gia đình trong mùa chay, kèm mẹo để món chay không bị ngán.

Chuẩn bị nguyên liệu

Dưới đây là danh sách nguyên liệu cơ bản cho 8–10 món chay (đủ cho gia đình 4–8 người ăn trong 1–2 ngày):

Nhóm đạm thực vật:

• Đậu hũ trắng/chiên/non/đậu hũ ky: 2–3 kg.
• Đậu nành khô: 500g (làm sữa đậu nành, chả đậu).
• Nấm đông cô khô: 300–500g (ngâm nở dùng làm nước dùng chay).
• Nấm rơm, nấm bào ngư, nấm kim châm, nấm mỡ, nấm linh chi: tổng 2–3 kg.

Nhóm rau củ:

• Măng tươi hoặc măng khô: 1–2 kg.
• Khoai môn/sọ: 2 kg.
• Cà tím: 1.5 kg.
• Cà rốt, củ cải trắng, su su, bí đỏ, bắp cải, cải thảo: mỗi loại 1 kg.
• Rau muống, cải xanh, cải thìa, rau dền, mồng tơi: 2–3 kg.
• Đậu que, bông cải, nấm mỡ: 1 kg.

Gia vị & phụ liệu:

• Nước tương, dầu hào chay, muối, đường phèn, tiêu, bột ngọt chay, bột nêm chay.
• Dầu ăn, dầu mè, sa tế chay, tương ớt chay.
• Hành lá, ngò gai, ngò om, rau mùi, húng quế, kinh giới, tía tô.
• Gừng, sả, ớt tươi, nghệ tươi (hoặc bột nghệ).
• Gạo nếp: 1–2 kg (xôi chay).
• Đậu xanh, đậu đỏ: 500g (chè chay).

Lưu ý: Mua ở khu chay siêu thị hoặc chợ chay uy tín để tránh lẫn nguyên liệu mặn. Rau củ nên chọn hữu cơ, tươi để món chay thanh khiết.

Cách làm (10 món chay phổ biến mùa ăn tương)

1. Đậu hũ kho nấm đông cô (món chính đậm đà)

• Nguyên liệu: 1 kg đậu hũ trắng cắt miếng, 200g nấm đông cô ngâm nở, hành tím, tỏi, nước tương, dầu hào chay, đường phèn, tiêu, dầu mè.
• Cách làm: Phi thơm hành tỏi, cho nấm vào xào săn, thêm đậu hũ, nêm nước tương + dầu hào chay + đường phèn + tiêu. Kho lửa nhỏ 25–30 phút cho thấm, nước sánh lại. Rắc hành lá, dầu mè. Món này tượng trưng sự viên mãn, trường thọ.

2. Măng xào nấm thập cẩm (món phụ thanh mát)

• Nguyên liệu: 1 kg măng tươi luộc sơ, 300g nấm bào ngư + nấm rơm + nấm kim châm, tỏi, hành tím, nước tương, dầu hào chay, ớt tươi.
• Cách làm: Phi tỏi hành, cho măng vào xào săn, thêm nấm, nêm gia vị chay. Xào lửa lớn 5–7 phút cho giòn, rắc ớt và hành lá. Măng tượng trưng sự vươn lên, phát triển.

3. Khoai môn hấp sốt chay (món phụ no đủ)

• Nguyên liệu: 1.5 kg khoai môn, nước tương, dầu hào chay, hành phi, ngò gai.
• Cách làm: Khoai môn gọt vỏ, cắt miếng vừa, hấp chín. Pha sốt: nước tương + dầu hào chay + chút đường đun sôi sánh lại. Rưới sốt lên khoai, rắc hành phi. Món này tượng trưng sự no đủ, ấm no.

4. Cà tím nhồi nấm sốt cà chua (món chính bắt mắt)

• Nguyên liệu: 1 kg cà tím, 500g nấm rơm/nấm đông cô băm, cà chua 500g, hành tím, tỏi, nước tương, đường, tiêu.
• Cách làm: Cà tím cắt khúc, khoét ruột. Nấm băm ướp gia vị nhồi vào cà tím. Chiên sơ cà tím nhồi, sau đó nấu sốt cà chua (cà chua xào hành tỏi, nêm nước tương + đường). Đun cà tím nhồi trong sốt 15–20 phút.

5. Canh nấm thập cẩm thanh tịnh (món canh nhẹ nhàng)

• Nguyên liệu: Nấm đông cô, nấm rơm, nấm kim châm, nấm bào ngư (tổng 1 kg), cà rốt, su su, cải thảo, nước tương, muối, tiêu, hành lá.
• Cách làm: Luộc sơ rau củ, cho nấm vào nấu sôi, nêm nước tương + muối + tiêu. Tắt bếp rắc hành lá, ngò gai.

6. Đậu que xào nấm mỡ (món rau giòn ngon)

• Nguyên liệu: 1 kg đậu que, 400g nấm mỡ, tỏi, hành tím, nước tương, dầu hào chay.
• Cách làm: Phi tỏi hành, cho đậu que vào xào săn, thêm nấm, nêm gia vị. Xào lửa lớn 5 phút cho giòn.

7. Gỏi cuốn chay thập cẩm (món khai vị mát lạnh)

• Nguyên liệu: Bánh tráng, bún tươi, rau sống (xà lách, húng quế, rau mùi), đậu hũ chiên, nấm đông cô luộc, cà rốt bào sợi, dưa leo, bắp non.
• Cách làm: Cuốn chặt các nguyên liệu vào bánh tráng. Chấm nước tương pha tỏi ớt chua ngọt hoặc tương ớt chay.

8. Xôi đậu xanh nước cốt dừa (món tráng miệng hoặc cúng)

• Nguyên liệu: Gạo nếp 1 kg, đậu xanh 300g, nước cốt dừa chay 500ml, đường phèn, muối.
• Cách làm: Ngâm gạo nếp + đậu xanh 4–6 giờ, hấp chín, trộn đường phèn + nước cốt dừa. Rắc vừng rang hoặc hành phi chay.

9. Chả chay chiên giòn (món phụ hấp dẫn)

• Nguyên liệu: Đậu nành khô 500g (ngâm, xay nhuyễn), nấm mèo, mì căn, hành tím, tỏi, nước tương, tiêu, bột năng.
• Cách làm: Trộn hỗn hợp đậu nành + nấm mèo + mì căn + gia vị thành khối, tạo hình trụ, hấp chín, để nguội, cắt lát chiên vàng giòn. Chấm tương ớt chay.

10. Canh bí đỏ nấu nấm (món canh bổ dưỡng)

• Nguyên liệu: 1 kg bí đỏ, 300g nấm đông cô/nấm rơm, hành tím, nước tương, muối, tiêu.
• Cách làm: Bí đỏ gọt vỏ, cắt miếng, nấu với nước sôi, thêm nấm, nêm gia vị. Nấu mềm, rắc hành lá.

Kinh nghiệm & mẹo hay

1. Vị umami tự nhiên
   • Dùng nấm đông cô ngâm nước để lấy nước dùng chay thay nước lọc → món chay đậm đà hơn.
   • Kết hợp nước tương + dầu hào chay + đường phèn + tiêu để tạo vị mặn ngọt cân bằng.
2. Không ngán khi ăn chay nhiều ngày
   • Đổi món mỗi bữa: hôm nay kho, mai xào, mốt hấp, mốt chiên.
   • Thêm chua cay (chanh, tắc, ớt, sa tế chay) để kích thích vị giác.
   • Dùng nhiều loại nấm (đông cô thơm, bào ngư giòn, kim châm thanh mát) để đa dạng kết cấu.
3. Trình bày đẹp mắt
   • Dùng đĩa lớn, lá chuối lót, xếp món theo màu sắc (đỏ cà chua – xanh rau – vàng đậu hũ).
   • Rắc hành phi chay, ngò gai, ớt thái hoa để tăng thẩm mỹ.
4. Chuẩn bị trước
   • Món kho, món dưa chua, nước chấm pha từ hôm trước.
   • Rau sống rửa sẵn, ngâm nước muối loãng.
   • Xôi, chè nấu trước, hâm lại khi ăn.
5. Dự phòng
   • Làm dư 20% lượng thức ăn vì khách dễ ăn nhiều hơn dự tính.
   • Chuẩn bị thêm bún tươi, cơm trắng cho người không ăn mặn.
6. Món kiêng kỵ
   • Tránh tỏi, hành tây nếu gia đình theo Phật giáo nghiêm ngặt (thay bằng hành lá, ngò).
   • Không dùng rượu chay có cồn nếu gia đình kiêng.
7. Hợp tác nhà hàng
   • Chọn nhà hàng chay uy tín hoặc nhà hàng có thực đơn chay riêng.
   • Thử món trước 1 tuần, yêu cầu giảm mặn, giảm ngọt theo ý.
8. Ý nghĩa tâm linh
   • Khi cúng: đặt mâm chay trước bàn thờ, thắp hương, khấn vái.
   • Khi ăn: mời khách ăn chay trước, thể hiện sự tôn kính và thanh tịnh.

Chọn và chế biến món chay đúng cách sẽ giúp bữa ăn mùa chay của bạn vừa thanh tịnh, vừa ngon miệng, vừa thể hiện lòng thành kính và sức khỏe tốt.

Từ khóa tìm kiếm

cách làm món chay mùa ăn tương, thực đơn chay mùa Vu Lan, món chay tháng 7 âm lịch, mâm cỗ chay mùa ăn chay, món chay thanh đạm mùa chay, thực đơn chay 30 ngày, món chay đậm đà không nhạt, món chay đám giỗ mùa Vu Lan, mâm chay Vu Lan báo hiếu, món chay dễ làm mùa ăn tương.

Tag

#mónchaymùaăntương #thựcđơnchayVuLan #mâmcỗchay #mùaăntương #ẩmthựcchay #ẩmthựcViệtNam #nấuănchay #bếpchay #ngonmiệng #mónchaythanhđạm #mùaVuLan #báo hiếu #mónchayđámgiỗ #mónchay30ngày #đặcsảnViệt