Kỹ năng xã hội (hay kỹ năng xã hội - cảm xúc, thường tích hợp trong Giáo dục Cảm xúc và Xã hội - SEL/GDCXXH) là một trong những nội dung cốt lõi của Chương trình Giáo dục Mầm non Việt Nam
Đây là khả năng giúp trẻ tương tác tích cực với người khác, quản lý cảm xúc, xây dựng mối quan hệ lành mạnh, và thích nghi với môi trường xã hội – nền tảng cho sự phát triển toàn diện (tình cảm - xã hội là một trong 5 lĩnh vực phát triển chính).
Tại sao kỹ năng xã hội quan trọng cho trẻ mầm non (0-6 tuổi)?
- Trẻ học cách sống hòa hợp, giảm xung đột, tăng sự tự tin và đồng cảm.
- Giúp trẻ chuẩn bị tốt cho tiểu học (biết chờ lượt, hợp tác nhóm).
- Theo các tài liệu UNESCO 2025-2026 tại Việt Nam, GDCXXH là trọng tâm để trẻ có sức khỏe tinh thần tốt, học tập suốt đời.
- Trẻ thiếu kỹ năng này dễ gặp vấn đề hành vi, cô lập sau này.
Các kỹ năng xã hội chính cho trẻ mầm non (phân theo độ tuổi)
Dựa trên chương trình GD mầm non Việt Nam và các tài liệu thực tiễn (VAS, ILA, Dewey Schools, UNESCO...):
- Giao tiếp cơ bản và chào hỏi (từ 2-3 tuổi trở lên)
- Biết chào hỏi cô giáo, bạn bè, người lớn (chào buổi sáng, tạm biệt).
- Nói "cảm ơn", "xin lỗi", "làm ơn" khi cần.
- Biểu đạt nhu cầu bằng lời (không chỉ khóc hoặc chỉ tay).
- Chia sẻ và hợp tác (3-5 tuổi)
- Chia sẻ đồ chơi, đồ dùng chung.
- Chơi nhóm: chờ lượt, giúp đỡ bạn (xây tháp cùng, chơi bóng).
- Hợp tác trong hoạt động (dọn dẹp lớp, ăn uống chung).
- Lắng nghe và tôn trọng người khác
- Lắng nghe cô kể chuyện, bạn chia sẻ mà không chen ngang.
- Tôn trọng ý kiến khác biệt, không cười nhạo bạn.
- Giải quyết xung đột đơn giản (4-6 tuổi)
- Khi tranh đồ chơi: thương lượng ("để mình chơi trước nhé"), xin lỗi khi sai.
- Tìm cô giúp đỡ thay vì đánh bạn.
- Biết an ủi bạn buồn (ôm bạn, nói "bạn đừng buồn nhé").
- Thể hiện và quản lý cảm xúc (liên kết chặt với SEL)
- Nhận biết cảm xúc (vui, buồn, giận, sợ).
- Thể hiện phù hợp (nói "con giận" thay vì la hét).
- Kiểm soát: hít thở sâu, đến "góc bình tĩnh" khi giận.
- Kỹ năng tự lập và trách nhiệm xã hội
- Tự mặc quần áo, dọn đồ chơi sau khi chơi.
- Giữ vệ sinh chung (không xả rác bừa bãi).
- Quan tâm môi trường (tiết kiệm nước, bảo vệ cây cối).
- Đồng cảm và giúp đỡ (5-6 tuổi nâng cao)
- Nhận ra bạn buồn và an ủi.
- Giúp đỡ bạn nhỏ hơn hoặc bạn gặp khó khăn.
Cách rèn luyện kỹ năng xã hội hiệu quả (qua chơi mà học)
- Hoạt động hàng ngày: Vòng tròn chào hỏi buổi sáng, chia sẻ "Hôm nay con vui vì...".
- Trò chơi nhóm: Chơi trò "Truyền bóng", "Xây nhà chung", đóng vai gia đình.
- Kể chuyện & tranh ảnh: Truyện về chia sẻ (như "Cái cây biết nói"), tranh biểu cảm khuôn mặt.
- Âm nhạc & vận động: Hát bài "Bạn bè tốt", nhảy múa theo nhóm.
- Vai diễn: Đóng kịch tình huống (bạn lấy đồ chơi → cách xử lý).
- Góc chơi: Góc "Bạn bè" với gấu bông để luyện ôm an ủi, góc bình tĩnh.
- Làm gương: Cô giáo thể hiện (xin lỗi khi sai, cảm ơn trẻ).
- Phối hợp phụ huynh: Nhắc trẻ ở nhà luyện chào hỏi, chia sẻ đồ chơi anh chị em.
Lưu ý theo chương trình Việt Nam
- Tập trung tích hợp vào mọi hoạt động, không dạy riêng lẻ.
- Cá nhân hóa: Trẻ nhút nhát cần khuyến khích dần, trẻ hiếu động cần hướng dẫn chờ lượt.
- Đánh giá qua quan sát: Trẻ có tự giác xin lỗi? Có chơi nhóm vui vẻ?
- Năm 2025-2026: Bộ GD&ĐT đẩy mạnh bộ tài liệu UNESCO GDCXXH (10 mô-đun đào tạo giáo viên), nhấn mạnh môi trường an toàn cảm xúc.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét