Sự khác biệt giữa marketing và sales

 Sự khác biệt giữa marketing và sales là một trong những chủ đề thường gây nhầm lẫn nhất trong kinh doanh, đặc biệt khi cả hai đều hướng tới việc mang lại doanh thu và đều liên quan trực tiếp đến khách hàng. Tuy nhiên, bản chất, phạm vi hoạt động, cách tiếp cận và giai đoạn họ tham gia vào hành trình mua hàng của khách hàng lại hoàn toàn khác nhau. Dưới đây là phân tích chi tiết để bạn hình dung rõ ràng.

1. Khái niệm cơ bản

• Marketing (tiếp thị) là toàn bộ quá trình tạo ra sự quan tâm, nhận thức và nhu cầu từ phía thị trường đối với sản phẩm hoặc dịch vụ. Nó giống như việc "gieo hạt" để thu hút khách hàng tiềm năng đến gần hơn với thương hiệu.
• Sales (bán hàng) là quá trình chuyển đổi những người đã quan tâm thành khách hàng thực sự, thông qua giao dịch trực tiếp và ký kết hợp đồng.

Nói một cách hình ảnh: Marketing là người mở cửa và mời gọi khách hàng bước vào nhà, còn Sales là người dẫn khách hàng đi xem nhà, thuyết phục và ký hợp đồng mua.

2. Mục tiêu chính

• Marketing: Tập trung vào mục tiêu dài hạn hơn, bao gồm:
  • Xây dựng nhận diện thương hiệu (brand awareness)
  • Tạo dựng lòng tin và hình ảnh tích cực
  • Thu hút lượng lớn khách hàng tiềm năng (lead generation)
  • Định vị sản phẩm/dịch vụ trong tâm trí khách hàng
  • Tạo ra "sức kéo" (pull) từ thị trường
• Sales: Tập trung vào mục tiêu ngắn hạn và cụ thể hơn:
  • Đạt chỉ tiêu doanh số hàng tháng/quý
  • Chốt đơn hàng, ký hợp đồng
  • Tăng doanh thu trực tiếp
  • Tạo ra "sức đẩy" (push) để hoàn tất giao dịch

Marketing nghĩ về "làm sao để nhiều người biết và thích thương hiệu", còn Sales nghĩ về "làm sao để hôm nay/này tuần này chốt được bao nhiêu deal".

3. Phạm vi tiếp cận và đối tượng

• Marketing: Tiếp cận rộng rãi, thường là nhiều người cùng lúc (one-to-many). Họ nhắm đến cả thị trường lớn, phân khúc khách hàng mục tiêu, thậm chí là công chúng nói chung. Ví dụ: chạy quảng cáo trên mạng xã hội, sản xuất video viral, viết bài blog, SEO website để hàng nghìn người nhìn thấy.
• Sales: Tiếp cận hẹp và cá nhân hóa (one-to-one hoặc one-to-few). Họ làm việc trực tiếp với từng khách hàng tiềm năng cụ thể (lead đã được marketing "lọc" ra), gọi điện, gặp mặt, gửi proposal, đàm phán.

4. Giai đoạn trong hành trình khách hàng (Customer Journey)

Hành trình mua hàng thường được chia thành các giai đoạn:

• Nhận thức (Awareness) → Quan tâm (Interest) → Cân nhắc (Consideration) → Quyết định (Decision) → Mua hàng (Purchase) → Trung thành (Loyalty)
• Marketing chủ yếu hoạt động mạnh ở giai đoạn đầu: Nhận thức → Quan tâm → Cân nhắc. Họ giúp khách hàng biết đến, hiểu về sản phẩm, thấy giá trị và bắt đầu cân nhắc mua.
• Sales hoạt động mạnh ở giai đoạn cuối: Cân nhắc → Quyết định → Mua hàng. Họ giải đáp thắc mắc chi tiết, xử lý phản đối, đàm phán giá cả và chốt đơn.

5. Cách thức hoạt động và công cụ

• Marketing:
  • Sáng tạo nội dung (bài viết, video, hình ảnh, podcast)
  • Chạy quảng cáo (Facebook Ads, Google Ads, TikTok Ads…)
  • Xây dựng chiến lược nội dung, SEO, email marketing
  • Tổ chức sự kiện, webinar, influencer marketing
  • Nghiên cứu thị trường, phân tích hành vi khách hàng
• Sales:
  • Gọi điện tư vấn (cold call, warm call)
  • Gặp mặt trực tiếp hoặc online demo sản phẩm
  • Gửi báo giá, đàm phán hợp đồng
  • Xử lý phản hồi, xử lý từ chối
  • Chăm sóc sau bán để upsell/cross-sell

6. Đo lường kết quả

• Marketing thường đo bằng các chỉ số "mềm" và dài hạn hơn:
  • Lượng tiếp cận (reach), tương tác (engagement)
  • Số lượng lead mới (leads generated)
  • Traffic website, lượt tải tài liệu
  • Brand recall, sentiment trên mạng xã hội
• Sales đo bằng các chỉ số "cứng" và trực tiếp:
  • Doanh số đạt được (revenue)
  • Số lượng đơn hàng chốt
  • Tỷ lệ chuyển đổi (conversion rate)
  • Giá trị trung bình mỗi giao dịch (average deal size)

7. Mối quan hệ giữa hai bộ phận

Dù khác biệt, marketing và sales không phải đối thủ mà là đối tác. Marketing tạo ra "danh sách khách hàng tiềm năng chất lượng" (qualified leads), Sales tận dụng danh sách đó để chốt đơn. Nếu marketing làm tốt → Sales dễ chốt hơn. Nếu Sales phản hồi rằng lead kém chất lượng → Marketing điều chỉnh chiến lược.

Trong nhiều doanh nghiệp hiện đại, hai bộ phận này ngày càng tích hợp chặt chẽ hơn (gọi là Revenue Team hoặc Go-to-Market Team), đặc biệt trong mô hình inbound sales hoặc product-led growth.

Tóm tắt nhanh sự khác biệt chính

Tiêu chí	Marketing	Sales
Mục tiêu chính	Tạo nhận thức, thu hút lead	Chốt đơn, tạo doanh thu trực tiếp
Thời gian	Dài hạn	Ngắn hạn
Phạm vi	Rộng (nhiều người)	Hẹp (từng cá nhân)
Cách tiếp cận	Gián tiếp (nội dung, quảng cáo)	Trực tiếp (gặp gỡ, đàm phán)
Giai đoạn khách hàng	Đầu hành trình	Cuối hành trình
Kết quả đo lường	Lead, traffic, engagement	Doanh số, đơn hàng chốt
Ví dụ công việc	Chạy ads, viết content, SEO	Gọi điện, demo sản phẩm, ký hợp đồng

Tóm lại, marketing là người "mở đường" và "dẫn dắt", còn sales là người "kết thúc" và "thu hoạch". Cả hai đều quan trọng như nhau, thiếu một bên thì doanh nghiệp khó phát triển bền vững. Trong thực tế, nhiều người làm marketing giỏi thường hiểu sâu về sales (và ngược lại) để phối hợp hiệu quả hơn.