Nghề lái tàu thuỷ

 Nghề lái tàu thuỷ (Thuyền trưởng / Sĩ quan boong / Thủy thủ lái tàu / Captain / Ship Master / Deck Officer) là một nghề chuyên môn cao trong lĩnh vực hàng hải, chịu trách nhiệm điều khiển, vận hành và quản lý tàu thuỷ (tàu chở hàng, tàu container, tàu dầu, tàu khách, tàu du lịch, tàu cá lớn, tàu cao tốc đường thuỷ nội địa...). Đây là nghề có thu nhập cao, uy tín lớn và cơ hội làm việc quốc tế, nhưng đòi hỏi đào tạo dài, sức khỏe tốt và trách nhiệm cực cao vì liên quan trực tiếp đến an toàn hàng hải và tính mạng con người.

Công việc chính của lái tàu thuỷ

Công việc thay đổi tùy loại tàu (tàu biển quốc tế, tàu nội địa, tàu sông, tàu cao tốc), nhưng phổ biến bao gồm:

1. Điều khiển và vận hành tàu
   • Lái tàu ra/vào cảng, neo đậu, tránh chướng ngại vật, điều chỉnh tốc độ theo quy định hàng hải.
   • Sử dụng hệ thống định vị (GPS, ECDIS), radar, AIS, la bàn từ, hệ thống lái tự động.
2. Quản lý an toàn và tuân thủ luật hàng hải
   • Giám sát an toàn tàu, hành khách, hàng hóa (theo SOLAS, MARPOL, STCW).
   • Xử lý tình huống khẩn cấp (cứu hộ, chữa cháy, tránh va chạm, thời tiết xấu).
   • Phối hợp với cảng vụ, trung tâm điều hành hàng hải, cứu hộ biển.
3. Quản lý boong tàu và thủy thủ đoàn
   • Chỉ huy thủy thủ boong (thuyền viên hạng 2, thủy thủ).
   • Giám sát neo đậu, bốc dỡ hàng, kiểm tra thiết bị cứu sinh.
   • Lập nhật ký hàng hải (logbook), báo cáo sự cố.
4. Làm thủ tục hành chính hàng hải
   • Làm thủ tục xuất nhập cảnh, kiểm dịch, hải quan tại cảng.
   • Kiểm tra giấy tờ tàu, chứng chỉ thuyền viên, bảo hiểm tàu.

Các loại tàu và tuyến phổ biến ở Việt Nam

• Tàu biển quốc tế: Container, tàu dầu, tàu hàng rời (chạy tuyến Việt Nam – Singapore, Trung Quốc, Nhật Bản, châu Âu, Mỹ).
• Tàu nội địa: Tàu cao tốc (Côn Đảo, Phú Quốc, Lý Sơn), tàu khách đường sông (Sài Gòn – Vũng Tàu, Cần Thơ – Cà Mau).
• Tàu du lịch: Tàu nghỉ dưỡng, du thuyền vịnh Hạ Long, Phú Quốc.
• Tàu cá lớn: Tàu đánh bắt xa bờ (cấp 1, cấp 2).

Con đường đào tạo ở Việt Nam

• Tốt nghiệp Đại học Hàng hải Việt Nam (Hải Phòng) hoặc Đại học Giao thông Vận tải (Hà Nội/TP.HCM) chuyên ngành:
  • Điều khiển tàu biển
  • Khai thác tàu biển
  • Hàng hải
  • Kỹ thuật an toàn hàng hải
• Thời gian: 4 năm đại học + 12–18 tháng thực tập trên tàu (sea time) để tích lũy giờ lái thực tế.
• Thi chứng chỉ quốc tế STCW (Standards of Training, Certification and Watchkeeping):
  • Giấy chứng nhận khả năng chuyên môn (Certificate of Competency – CoC) hạng II (sĩ quan boong), hạng I (thuyền trưởng).
  • Chứng chỉ STCW cơ bản (Basic Training), chứng chỉ GMDSS, ARPA, ECDIS...
• Tổng thời gian đào tạo: 5–7 năm (đại học + thực tập + thi chứng chỉ).

Thu nhập thực tế (Việt Nam 2026)

Thu nhập thuộc nhóm cao nhất trong lao động phổ thông/chuyên môn:

• Tàu nội địa / tàu khách đường sông:
  • Thuyền trưởng: 15–30 triệu/tháng.
  • Sĩ quan boong: 10–20 triệu/tháng.
• Tàu biển quốc tế (container, dầu khí, hàng rời):
  • Sĩ quan boong hạng III/II: 1.500–3.000 USD/tháng (~35–70 triệu VNĐ).
  • Thuyền trưởng: 4.000–8.000 USD/tháng (~90–180 triệu VNĐ).
  • Làm việc theo hợp đồng 4–6 tháng trên tàu, sau đó nghỉ 2–3 tháng (off).
• Phúc lợi: Lương theo USD (thuế thấp), ăn ở miễn phí trên tàu, bảo hiểm y tế quốc tế, vé máy bay về nhà, thưởng an toàn.

Ưu – nhược điểm của nghề

Ưu điểm:

• Thu nhập cao (đặc biệt tàu quốc tế, kiếm USD).
• Có BHXH, bảo hiểm quốc tế, nghỉ phép dài (2–3 tháng off sau mỗi hợp đồng).
• Uy tín nghề nghiệp lớn (thuyền trưởng là nghề hiếm, được tôn trọng).
• Cơ hội làm việc quốc tế (Singapore, Nhật Bản, Na Uy, Đức).
• Môi trường làm việc hiện đại (tàu mới có cabin riêng, điều hòa, gym).

Nhược điểm:

• Đào tạo dài và khó (thi chứng chỉ STCW quốc tế rất nghiêm ngặt).
• Làm việc xa gia đình (4–9 tháng liên tục trên biển).
• Áp lực cao về an toàn (tai nạn hàng hải có thể gây hậu quả nghiêm trọng).
• Rủi ro sức khỏe (say sóng, thời tiết xấu, cô lập trên tàu).
• Cạnh tranh tuyển dụng cao (số lượng chỉ tiêu hạn chế).

Phù hợp với ai?

• Người yêu thích biển cả, kỹ thuật hàng hải, muốn làm việc quốc tế.
• Có sức khỏe tốt, thị lực tốt, không mắc bệnh ảnh hưởng lái tàu.
• Chịu được cô lập, xa gia đình dài ngày.
• Muốn thu nhập cao (USD) và uy tín nghề nghiệp lớn.

Nơi tuyển dụng tài xế tàu ở Việt Nam (2026)

• Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC) – tàu container, tàu dầu.
• Công ty Vận tải Biển Việt Nam (VOSCO, Vinaship).
• Các hãng tàu quốc tế: Maersk, MSC, CMA CGM, Evergreen (tuyển sĩ quan Việt Nam).
• Tàu cao tốc nội địa: Superdong, Greenlines, Phú Quốc Express.
• Tuyển dụng: Qua website công ty, VietnamWorks, hoặc các trường hàng hải (Đại học Hàng hải Việt Nam thường có chương trình giới thiệu việc làm).

Nghề lái tàu (đặc biệt tàu biển quốc tế) ở Việt Nam hiện nay (2026) là nghề thu nhập cao, uy tín và có cơ hội làm việc toàn cầu. Nếu bạn đang cân nhắc theo nghề này (hoặc đang học hàng hải và phân vân chuyên ngành), đây là hướng đi đáng đầu tư trong dài hạn.