Nghề giáo viên chủ nhiệm

 Nghề giáo viên chủ nhiệm là gì?

Giáo viên chủ nhiệm (thường viết tắt là GVCN) là một giáo viên được nhà trường phân công chịu trách nhiệm chính trong việc quản lý, chăm sóc, giáo dục và hướng dẫn toàn diện một lớp học cụ thể trong suốt một năm học (hoặc một cấp học). Đây không phải là một nghề riêng biệt mà là vai trò kiêm nhiệm của giáo viên bộ môn (hoặc giáo viên tiểu học) tại các trường phổ thông (tiểu học, THCS, THPT) ở Việt Nam.

Theo quy định pháp luật hiện hành (Thông tư 05/2025/TT-BGDĐT hiệu lực từ 22/4/2025 và các văn bản liên quan như Luật Nhà giáo 2025), giáo viên chủ nhiệm là "người thay mặt hiệu trưởng quản lý lớp học", đóng vai trò linh hồn của lớp, cầu nối giữa nhà trường - phụ huynh - học sinh, và chịu trách nhiệm chính về sự tiến bộ toàn diện của học sinh trong lớp.

Vai trò chính của giáo viên chủ nhiệm

Giáo viên chủ nhiệm không chỉ dạy một môn học mà còn phải giáo dục toàn diện (đạo đức, lối sống, kỹ năng sống, học tập) cho học sinh. Họ được coi là:

• Người quản lý lớp học thay mặt hiệu trưởng.
• Người xây dựng tập thể lớp đoàn kết, tiến bộ.
• Người tổ chức các hoạt động giáo dục, trải nghiệm, rèn luyện.
• Cầu nối giữa ban giám hiệu, giáo viên bộ môn, phụ huynh và học sinh.

Nhiệm vụ chính (theo quy định mới nhất từ Thông tư 05/2025/TT-BGDĐT và các văn bản trước đó)

Ngoài các nhiệm vụ chung của giáo viên (giảng dạy, bồi dưỡng chuyên môn), giáo viên chủ nhiệm có các nhiệm vụ riêng biệt:

1. Nắm bắt thông tin học sinh: Chủ động tìm hiểu, theo dõi tình hình học tập, đạo đức, sức khỏe, hoàn cảnh gia đình của từng học sinh để có biện pháp giáo dục phù hợp, thúc đẩy tiến bộ cá nhân và tập thể lớp.
2. Xây dựng và tổ chức hoạt động lớp: Lập kế hoạch giáo dục lớp (hàng tuần, tháng, học kỳ, năm học), tổ chức sinh hoạt lớp, hoạt động trải nghiệm, giáo dục kỹ năng sống, rèn luyện đạo đức, tham gia các phong trào thi đua.
3. Quản lý học sinh hàng ngày: Theo dõi điểm danh, kỷ luật, xử lý vi phạm nội quy (khen thưởng, kỷ luật theo quy định), hướng dẫn học sinh tham gia các hoạt động của trường, Đoàn, Đội.
4. Phối hợp với phụ huynh và các bên liên quan: Liên lạc thường xuyên với phụ huynh (gặp gỡ, họp phụ huynh, thông báo tình hình học tập), phối hợp với giáo viên bộ môn, Đoàn Thanh niên, Đội Thiếu niên để giáo dục học sinh.
5. Thực hiện chương trình giáo dục: Đặc biệt ở tiểu học, giáo viên chủ nhiệm thường dạy đa môn và chịu trách nhiệm thực hiện toàn bộ chương trình giáo dục phổ thông cho lớp.
6. Hỗ trợ các hoạt động thi cử, đánh giá: Theo dõi kết quả học tập, thống kê xếp loại, hỗ trợ tổ chức thi giữa kỳ/cuối kỳ, xét tốt nghiệp, khen thưởng/kỷ luật.
7. Báo cáo và phối hợp với nhà trường: Báo cáo định kỳ về tình hình lớp cho ban giám hiệu, tham gia họp hội đồng giáo viên, thực hiện các quyết định quản lý của hiệu trưởng đối với lớp.

Công việc hàng ngày thường bao gồm: chào cờ, sinh hoạt đầu giờ, kiểm tra điểm danh, nhắc nhở học sinh, giải quyết mâu thuẫn nhỏ, liên lạc phụ huynh khi cần, theo dõi giờ ra chơi hoặc giờ tự học.

Quyền hạn của giáo viên chủ nhiệm

• Được yêu cầu học sinh, phụ huynh thực hiện các quy định của trường.
• Đề xuất khen thưởng, kỷ luật học sinh với ban giám hiệu.
• Phối hợp và yêu cầu hỗ trợ từ giáo viên bộ môn, các tổ chức trong trường.
• Tham gia đánh giá, xếp loại học sinh trong lớp.

Ưu – nhược điểm của nghề (vai trò) giáo viên chủ nhiệm

Ưu điểm:

• Được tiếp xúc sâu sắc với học sinh, thấy rõ sự trưởng thành của các em.
• Vai trò quan trọng, được tôn trọng trong cộng đồng giáo dục.
• Có thêm phụ cấp trách nhiệm chủ nhiệm (thường 0.1-0.3 hệ số lương theo quy định).
• Phát triển kỹ năng quản lý, lãnh đạo, giao tiếp, xử lý tình huống.

Nhược điểm:

• Áp lực cao: chịu trách nhiệm nếu lớp có vấn đề (học sinh vi phạm, kết quả học tập kém).
• Tốn nhiều thời gian ngoài giờ dạy (liên lạc phụ huynh, họp lớp, theo dõi cá nhân).
• Công việc hành chính nhiều (hồ sơ, báo cáo), đôi khi trùng lặp với giáo viên bộ môn.
• Phụ cấp chủ nhiệm không cao so với khối lượng công việc.

Phù hợp với ai?

Vai trò này thường được giao cho giáo viên có kinh nghiệm, nhiệt tình, có khả năng tổ chức và giao tiếp tốt. Ở tiểu học, hầu hết giáo viên đều làm chủ nhiệm; ở THCS/THPT, thường luân phiên hoặc chọn giáo viên chủ nhiệm cố định.

Nếu bạn đang là giáo viên và được phân công chủ nhiệm, hoặc đang tìm hiểu để chuẩn bị tâm lý, đây là một vai trò trách nhiệm lớn nhưng ý nghĩa sâu sắc, góp phần hình thành nhân cách học sinh.